PASALṬHATE KHAWVÊL -1

BUNG KHATNA

'MUANNA I DUH CHUAN INDO TÛRIN INPEIH RAWH!'

Zolur Khua chu in zanga zet an inchhâl a. Pasalṭha leh ramvachal tak tak pawh an awm ve nual mai. Tlangval huaisen tak tak leh nula hmel ṭha tak takte tuallênna hmun anih avângin, Zolur khua chu a hunlai chuan khaw nuam ve ber pawl a ni âwm e. An lalpa Lalvunga'n rorel a thiam bâkah khawnbâwl upate finna leh remhriatna chuan mi tam tak a hîp khâwm a, kumtin mai hian Zolur khuaah chuan rawn pêm lût tâwk hi an awm deuh reng a ni.

Lalvunga hi Fanai lal chi a ni a, a naupan laiin a nu leh pate chu Pâwi râlin an thahsak a. Chhung leh khat belh tùr takngial pawh nei lovin a awm a. Hetih lai hian Darzo khuaah chuan Sailo lal ropui zet mai Nikhama chuan ro a rêl mêk a. Nikhama leh Lalvunga pate hi tunhma chuan inṭhian ṭha tak mai, Pâwiho do kawngah pawh inthurual tak mai an lo ni tawh ṭhin a. Chuvang pawh chu a ni ang e, Pâwiho pawhin hnawksak an ti viau reng a ni. Chutia a ṭhianpa fapa, belh tùr pawh nei lo leh fahrah tak maia a awm chu en thei lovin Nikhama chuan, Lalvunga chu fa atân a la ta nge nge a. Hetianga fa atâna a lâk chhan hi ṭhenkhat chuan, Nikhama nupui hian a pasal chu fa a hrinsak theih loh vâng niin an sawi ve thung a. Eng pawh chu lo ni se, Lalvunga chu Sailo lal ropui tak kiangah chuan a rawn seilian chho ta a ni

Lalvunga chu nupui nei rual a lo nihin, Nikhama chuan a khawnbawl upamin Tlangkhuma fanu upa ber chu nupui atân a neihsak a. Tin, heti hi a ni a, Darzo khaw lalpa chuan ro khâwmtu tùr fa a neih miau loh avângin Lalvunga chu a ro khâwmtu atân a ruat ta nge nge a. Nikhama thih hnuin Lalvunga chuan Darzo khua chu a ṭhut ve ta thung a. Lal fel leh fing tak mai, rorel thiam tak anih avângin a khua leh tuite pawhin an ngaina viau reng a ni. Amaherawhchu, hetia lala a ṭhut tirh lai vêl hian Sailo lal dangte chuan an rawn tibuai fo ṭhin a. Lalvunga chu Fanai hnam a nih vangte pawh a ni ang chu, Sailo lalte chuan an hmusitin an ngainêp êm êm mai a. A khuaah chuan chhiah te pawh an rawn khawn fo ṭhin a ni. Tin, chhak Pâwi leh Sukteho pawhin an rawn tibuai zauh zauh tawh ṭhin a. Hetiang anih avâng hian Lalvunga chuan Darzo khua chu luah zui reng chi niin a hre ta lo va, hreh tak chungin Darzo khua chu chhuahsanin Vahai tlangah khaw thar an kâi a, Zolur khua kan tih tâk hi a lo ding chhuak ta a ni.

Lalvunga hian a nu leh pate thahsaktu Pâwiho chu a haw hle mai a, a theih ang angin phuba lâk ngei tumin a che chhuak ve ṭhin a. Amaherawhchu, pasalṭha an inneih ṭhat hleih êm a, a duh ang tak chuan a che thei bîk lêm lo. Pâwi pasalṭhate lah chuan râwlrâlin Zolur khua chu an rawn bei fo a, zanah nu thingfawm an lo châng a, feiin an lo chhun hlum a, an lu an la a, tin, tlangval khawlai lêng maltlat pawh an lo that fo ṭhin. Hetih hun laia Zolur khaw mipuite nun chu a râlṭiin, mahni khumlaizawlah ngei pawh thlamuangin an mu ngai lo a tih theih hial âwm e. Hetih hun lai hi chuan Lalvunga khuate hian silai sawi tham an la nei meuh lova. Pasalṭha pahnih khatin an nei a, an lalpa leh khawmbawl upamin Hualzakunga te hian an nei ve bawk a, chu zawng chu a ni mai. Râlin an rawn beih fo avâng leh Sailo lalten chhiah an rawn khawn fo ṭhin avangin ro hlu sawi tlâk an nei ngai meuh lo a ni.

Lalvunga hian khua leh tui ngah chu thil pawimawh tak a ni tih hriain, Sailo lal khua leh tuia hnam hrang hrangte chu a khuaa pêm tûrin thiam tak maiin a thlêm ta hlawm a. Zolur khaw lalpa ṭawngkam thiamna chuan a hneh thlu ngang bawk a ni ang chu, heng Ralte, Fanai, leh Chhakchhuak hnam ṭhenkhat chu, Zolur khuaah chuan an rawn pêm lût ta hial reng a ni. 

Tunah chuan mi leh sa pawh an lo tam ve tain, in zanga khua zet an lo tling ve ta hial mai le! Pasalṭha leh tlangval huaisen tak takte pawh an kat ve ta nûk mai. Hetiang a nih mêk lai hian tunhma Darzo khuaa an awm laia an khaw ṭhenawm ni ṭhin, Zonuam khaw lal Vankunga chuan Zolur khuaah chuan chhiah rawn khawn a tum ta mauh mai le. Lalvunga lah chuan engti kawng zâwng pawhin Sailo lalte lakah chuan chhiah chawi chu a tum tawh î khaw si lo, "Chhiah chawi ai chuan a nih nih kan ni zâwk mai a ni ang chu," a ti bung nghut mai le. A ni lah taka, Sailo lal hovin an nawm an maka chhiah an rawn khawn fo mai chu a dawhtheihnain a tlin ta bîk ngang lo a ni. Sial pawh an vulh pung hlei thei lo va, ro hlu tia sawi tlâk eng thil ṭha mah an neih loh phah chu a ni si a. Hetiang a nih avâng hian Lalvunga chuan a tuang tichhahin, chhiah châwi rêng rênga awm ai chuan indo mai pawh a hreh tawh lo a ni. Sailo lal ropui Nikhama thlazar hnuaia seilian a ni a, Sailo lalte mizia chu a hre chiang ve khawp mai. A hlau bîk lo a ni tih a lan chhuahtîr a hun ve ta, chuti a nih loh zawngin Sailo lalte chuan an rawn nuthuri zuam reng tawh mai dâwn a ni.

Zonuam khaw lal Vankunga hi henglai chhehvêlah hi chuan huhâng ngah ber pawl a ni âwm e. Pasalṭha huaisen tak tak a ngah avângin a hmingthan phah hlë nghe nghe a. Tin, a pasalṭhate hmachhuanin a zuam zâwng deuh khuate chu tihṭhaihin, rûnah a vau fo ṭhin a. Lal ṭhenkhat chuan hlauvin Zonuam khaw lalpa hnenah chuan chhiah an châwi phah ta rêng a ni. He Zonuam khaw lal hian a uk chhûnga khaw thum zet mai chu a thuhnuaiah dahin, chûng khuate awp tûr chuan a fate chu a dah hlawm a. 'Sunhlu kungah thei dang a rah ngai lo' an ti mathlâwn lovin, Vankunga fate chu an pa ang tho va pawisak nei lo leh lal chapo an ni vek a. Hei vâng hian a chipuite ngei ngei Sailo lal tam zâwk pawhin Lal Vankunga hi an ngeih lo hlawm viau niin a lang a, a chapo leh duhâm lutuk chu an ngaithei lo a ni ber mai e. Mahni thu duh leh lal dangte chu engahmah ngai lo, ui thisâwn tluk leka ngaitu a ni miau va, amah hawtu an tam viau pawh hi a mak hran lo ve. Kawng lehlamah zawng, ṭawngkam a thiamin, a khua leh tuite tan ui a nei ngai lova. Tin, eng thilah pawh ni se, a khua leh tuite thlavâng hi a hauh na êm êm mai a, a thiam lohnaah pawh ni se, a chhan tlat ṭhin. Hei vang hian a khua leh tuite hian an ngainain, an lalpa chu an zah tlat mai a, lal tâna nun hlân ngam pawh an tam phah hlë rêng a ni. 

Ni khat chu lal inah Lal leh khawnbawl upate chuan zû an zu a, tîti khawchâng sawiin an thûm mam mam a, chutih lai chuan Zonuam khaw lal khawnbawl upa pahnih leh pasalṭha ni âwm tak pakhat hi an rawn lût ve hlawl mai le. Lalvunga chuan, "E khai! Nangni in ni maw? Zeng nge in duh teh mial le? Heti lamah hian lo ṭhu ve rawh u," a lo ti sawk sawk a. 

Zonuam khaw lal khawnbawl upa Hrangliana chuan, "Hei le, kan lalpain thu ṭha sawi tûrin min rawn tîr a ni e," a han ti charh charh a. Lalvunga chuan, "E, a ni tak maw? Eng thu leh hla nge in lalpa chuan a rawn chah che u le?" a ti a, a aw chu a puithu ruih mai a. Râlkhat aṭanga en ang ngawt chu a ni tawh hauh lo mai.

Hrangliana chuan, "Indo hi thil ṭha ber a nih loh zia chu nangni pawhin inhre tho ang a, keini lam lahin kan chipuite chunga hriam chelek hi kan duh nahek lo. Chuvangchuan, kan lalpain in laka a phût zât se sawmhnih chu min pe mai ula, keini lam pawhin engmah kan sawi tawh bîk hek lovang," a han ti ṭan ta a. Lalvunga chu a ngawi vung vung a, ruahthimpui lo thawk túr ang maiin a hmêl chu a dur nghal khup mai a, a thinurna chu lan chhuahtîr loh tum ni âwm takin a maimitchhing diar diar a. Chutah, muang cherh chawrh hian, "In sawi tâk ang khân keini lam pawhin indo hi chu kan duh bîk hlek lo mai. Mahse, kan sialte hi nangnin in duh hun huna in kaih haw mai mai tûra kan vulh a ni tlat lo mai le. In lalpa hnenah chuan heti hian han hrilh ta mai ula, 'Indo hi kan duh a ni lova; mahse, kan zahawmna humhim tûr hi chuan engmah tih hreh kan nei bîk lo' tih hi lo hre rawh se. Tunhmâ ang mai maia min rawn zuam leh a nih vaih chuan, in tisual hlë ngei ang. Kan ro hlu, kan ṭhi leh dâr, kan sialte hi a duh apiang neih theih a ni ngawt lo tih hi hria ula, in lalpa thuhnuaia awm lah ka ni hek lo. Lal ka ni a, ka chungah hian tumahin thu an nei thei lovang. A tâwk e, ka thusawi chu in hre chiang ang chu maw?" tih pahin Zonuam khaw palaite chu a han melh tur khuih mai a. 

Hrangliana chuan, "Chuti tûr chu maw ni dâwn le? Rem thu sawipui che u kan duh tehlul vei nen chuan aw! Kan lalpa chu a lâwm hauh lovang le, kan pasalṭhate lah indo tûrin an inring reng tih in hria ang chu maw?" a han ti lêt ve salh a. Lalvunga chuan, "In ngam chen chen kan ngam e. A che hmasa zâwkah erawh kan ṭang hauh lovang. In pasalṭhate chuan an lû an ui viau lo te a nih chuan, in duh hun hunah in rawn che chhuak dâwn nia. Hei erawh hria ula, kut kuangkuahin kan lo thlîr mai mai dâwn lo che u tih hi, kan theihna zawng zawng nen kan lo bei lêt ve dâwn che u a ni. Tunah chuan thu tâwp kan sawi ta a, haw leh vang vang mai tawh r'u le," tham lo zetin a han ti a. Zonuam khaw palaite chu an khaw lam pan tûr chuan an chhuak ta nghal a. 

Zolur khaw lalpain tham lo taka a lo ṭawng khum dânah chuan Zonuam khaw lal Vankunga upa tirhte chu an thin a rim êm êm mai a. An zinga tel ve pasalṭha Darṭhuama phei chuan, "Zolur khaw lalpa min han tih dân vei chu! Hm..mm...ka thin hi a rim tûk mai ka ti. Sah sawk sawk mai a nia ka duh ni," tih pahin a kutah chuan chil a chhâk phurh phurh a, a chempui ah lai chu phawrhin a bul vêla hnim te chu a chhawk ṭhawt ṭhawt mai a. Midang pawh chuan an thinrim thu chu an sawi chhuak ve nak nak hlawm a. Zolur khua chu ding chhuak leh tawh lo tûra rûn darh vek law law ṭha an tih thu chu an sawi chhuak hial a ni.

An khaw ram chin an thleng ṭêp tawh tihin Zolur pa pakhat ramkal haw lam nen hian an intâwk thut mai a. Darṭhuama chuan engkhaw sawi set set lo hian, "In lalpain kan pawi a,sawi manah i lû hi ka la dâwn a ni," tih pahin a han sât nghal chawrh mai a. Chu pa chu a tlu nghal hnawk a. Darṭhuama sahna aṭang chuan thisen a rawn chik chhuak puat puat a. Darṭhuama chuan a mi thah pa lû chu a tan a, a iptêah chuan a ak ta hmaih a, hmanhmawh takin an khaw lam pan chuan an kal ta sawk sawk a. 

Zolur khuaah hian pasalṭha hmingthang tak tak, Chalkhenga Chhangte te, Darbuta Chhakchhuak Hualngo hnam te an awm bakah tlangval huaisen tak tak pawh an kat nûk mai. Chûng tlangvâlho zingah chuan Saikâpa fapa Challura chu a huaisenin, sa pawh a kâp thei hlë a. Amah hi unau pianpui pawh nei lova tumbu mal vuiha vuih ngâwk ngang a ni a, a nu leh pate pawh hian an duat viau rêng a ni.

Challura pa Saikâpa hi Darzo khuaa an awm lai ata tawh, Nikhama pasalṭha huaisente zînga mi a lo ni ve tawh ṭhin a. Darzo khuaa an awm laiin vawi khat chu Zukchal ki ṭha zet mai hi a kâp hlauh mai a, chu a Zukchal kah hming châwi chuan a fapa hmingah pawh 'Challura' tih chu a sak phah ta hial a ni.

Challura chu a rawn ṭhang lian chho a, a kal thei tarh tarh tawh tihah chuan vawikhat chu an kawtah bapui lian fê kengin a chhuak a, a pa leh a ṭhianteho chuan hnang an lo hlai dalh dalh hlawm a, an vanglai chanchinte sawiin an lo tîti laih laih a. Saikapa chu bapui kengin kaiṭen aṭang a rawn chhuk thla chu, an inhnuai aṭang chuan arpui kawlh hian a rawn lim ṭhuai ṭhuai mai a, ani Challura lah chuan hlau map lovin arpui chu a lo pêt lêt ve tarh tarh a. A pateho chuan an lo thlîr ve reng a. Nakinah chuan arpui pawhin a ngam loh a tawng tih inhre ve ni âwm takin ṭûk hluk hluk chungin a kalsawn ve ta nge nge a. 

Saikapa te kawmchhakpa Laiawrha chuan, "Challura pa, kha a va huaisen êm êm ve? I dung a rawn thul a ni ngat ang, pasalṭha huaisen leh hrâtkhawkheng kan neih belh dâwn zawng a ni e," a lo ti churh churh a. Chuta ṭang chuan Challura huaisen zia leh ngawltâwt ziate chuan mi hriat a hlawh chho deuh deuh a, pa upa lam deuh te chuan, "Engtiang takin rawn seilian ang maw?" an ti ru sep sep ṭhin a ni.

Challura chu a rawn tlangvâl chho a, a pian a ṭhain a fuke a hrawl bawk si, amah palian leh dar pharh hlai hlup mai a lo ni vei bawk nen, an khaw nulâte chuan an saisik rawn viau mai a; Challura erawh hi chuan nula lam hi a ngaihsak ve tehchiam hlei lo va. Zânah ni se, tlangvâl tam zâwkin nula an rîm laiin ani erawh chu upaho tîtina kiangah a lo tawlh ve hrut hrut ṭhin a. Upa hovin an tawn hriat leh thil chi hrang hrang an sawite chu uluk takin a lo ngaithla ve kar ṭhin. A palen tluk zetin thahrui pawh a ngah kher mai; mahse, a chaknate chu chapo nân a hman phah ngai lo va, tlangavâlho inbuannaah te hian a tel duh ngai rêng rêng lo. Khawtual tlangvâl inbuannaa tel chu, "Hmeichhe tih âwm tâwk a ni, mipa tân ramhnuaiah sual tûr an tam," a tihsan mai ṭhin. Hei vâng pawh hi a ni ang e, tlangvâlho infiamna lamah hi chuan chanchin sawitûr a nei lo khawp mai. A pa hian a hruai hrâtin thu ṭha tinrêng a hrilh mawlh mawlh reng a. Khawi hmunah pawh aia upate thu ngaichâng thiam ṭhin tûrte leh sa leh râl beih nikhua tein pawng ât huai lo tûrin a hrilh fo ṭhin. 'Hmalama bawh hun a awm ang bawkin hnunglama tawlhkîr hun pawh a awm tûr a ni. I hnungtawlh avâng maiin i dawihzep tihna a ni chuang lo a nia. Mi mangang ṭanpui ngai an awmin kan ṭanpui fo ṭhin tûr a ni. Sa hrâng leh râl hmaah i ṭhiante i chhan ngam lo a nih chuan pawnfen fêng tlâk lek i ni mai. Hlauh vangin a thih ngawt theih ngai loh; chutih rualin ṭul hlei lovah mahni lû an zuar ngawt ngai hek lo. Rilru fîm tak leh thuhnu dâwn tak chungin an che ṭhin ngai' ti tein a hrilh fo ṭhin a, Challura chuan a pa thusawi chu a rilruin a vawng reng ṭhin. 

Vanduaithlâk takin Challura pa hian ngawr natna a vei hlauh mai a, hei vang hian a nupui leh a fapa chu rei a dampui hman ta lova, Pialralah faisa ringa nung tawh tûrin a liam ta nge nge a, an lalpa pawhin a ui hle mai a, a sepa tuaiin a thlaichhiah hial nghe nghe a ni. Challura pawhin a pa chu a ngai ṭhin viau mai, pafa mah ni se, an inngainain khawi kipah an inzui chawt ṭhin kha a ni si a. A pa tel lo chuan ruak huaiin a inhre hial a ni. 

Chutiang chuan Challura leh a nu pawh Lalvunga thlazar hnuaiah harsa lutuk lovin an khawsa chho ve zêl a. Lal fel leh fing deuh chinte hi chuan an khua leh tuia hmeithai leh mi chumchhiate hi an ngaihsak ru riau ṭhin a. Pasalṭha boral tawh nupui fanaute ngat phei hi chu an hlamchhiah ngai reng reng lo a ni. Lalvunga pawh hian Challura te nufa hi a ngaihsak khawp mai a, mamawh an nei em, harsatna an nei em, tiin amah ngeiin a tlawh loh leh a upate a thlawhtîr fo ṭhin. Challura te nufa pawh an lalpa chungah chuan an lawm thei hle ṭhin mai.

Zan khat chu al in lamah Lal leh upate bâkah pasalṭha hovin râl an rêl a. Zonuam khaw lama chêtchhuah dan tûr chu an ngaihtuah ho a ni. Lalvunga chuan, "Ka khua leh tui chunga kutthlâktute hi ngawi rengin ka thlîr liam mai mai dâwn lo va, indo an duh a nih leh kan indo mai tûr lah ni," a ti nghut nghut mai a. Hualzakunga pawhin, "Pasalṭha ṭhenkhat rawlrâlin va che chhuak se la, an buzâwlah ngei va luhchilh rawh se. Chutih hunah meuh chuan an zuam ang mai mai kan nih loh zia hi an hre chiang viau tawh ang chu," a lo ti ve bawk a. 

Lalvunga chuan, "Umm, a ṭha e. Ka upamin thusawi ang khán, pasalṭha ṭhenkhat chu rawlrâlin va che chhuak se la a ṭha ang e," tiin a rawn tuihnih ve nghal zat a. Chalkhenga chuan, "Lalpa, ka hovin kan va che chhuak ang a, an buzâwlah ngei hlau thlabârin kan va siam dâwn nia," a lo ti chhuak vat a. Lalvunga chuan, "A ṭha e, i duh zât zât tlangvâl i hruai thei ang. Ṭha i tih dan dânin in va che chhuak dâwn nia," a lo ti churh churh a. Chalkhenga leh Darbuta chu lal in aṭang chuan an chhuak ta thuai a. 

Zawlbûk lam pana an kal lai chuan Darbuta chuan, "Chala, ramchhuak tûra kal in ni lo tih hi hre reng la, nang leh i naute himna chu i mawhphurhna a ni tih hriain theihtâwpin va fimkhur ang che u. Âtthlâk takin va che suh ula, rilru fîm tak pu chungin in che chhuak ṭhin dawn nia," tiin amah aia nau zâwk Chalkhenga chu fimkhur tûrin a chah mawlh mawlh a. Chalkhenga pawh chuan, "K'u Dar, hlauthâwng reng reng suh, eng êm kan va ti lo tûrah ngai ila, râl lû nen khua rawn luh leh ngei kan tum dâwn nia," a ti a. Zawlbûk lam pan chuan an kal ta zêl a...